آن اجماع ادعا شده است « 1 » و اخبارى هم بر آن دلالت دارند كه قسمتى از آن عبارتند از : أ - مرحوم فيض كاشانى از عيص بن قاسم و او از امام صادق ( عليه السلام ) نقل مىكند كه عايشه به پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) عرض كرد خويشان بريره ولاى او را شرط كرده‌اند پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) فرمود : ولاء ، مخصوص شخص آزاد كننده است « 2 » . حديث مذكور در كتابهاى سنى و شيعه به يك شكل نقل شده است چنانچه ابن رشد در تعليل جمله‌اى كه گفته « الولاء لمن اعتق » يعنى : ولاء مخصوص كسى است كه او را آزاد كرده است مىنويسد : اين بدانجهت است كه اين جمله از پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) نقل شده و نقلش به ثبوت رسيده است « 3 » . ب - مرحوم فيض كاشانى از كنانى و او از امام صادق ( عليه السلام ) روايت مىكند : زنى است كه مردى را آزاد كرده است چه كسى موالى اوست و از او ارث مىبرد ؟ فرمود : كسى كه او را آزاد كرده در صورتى كه غير از او وارثى نداشته باشد « 4 » . اين مسأله داراى فروع زياديست كه در كتابهاى فقهى به آن پرداخته شده . 2 - اما ولاى ضامن جريره ، بر طبق آنچه در كتاب شريف جواهر آمده عقدى است صحيح و اجماع بر هر دو قسم آن قائم است و معناى آن را در آن كتاب چنين مىنويسد : هر كسى كه ديگرى را براى خود ولىّ ، اخذ كند كه هر گاه مرتكب جنايتى شد ، ضامن ديه و ساير جريمه‌ها با او باشد ، و اين عقديست صحيح و با همين عقد وارث او خواهد شد و در زمان جاهليت و اوايل اسلام به آن مطلقا عمل مىشده است « 5 » . اخبار زيادى نيز بر صحت اين عقد وارد شده كه از جمله روايتى است كه مرحوم فيض از عمر بن يزيد و او از امام صادق ( عليه السلام ) روايت مىكند : هر گاه عبدى مملوكى داشت كه از كسب خود در غير موقعى كه براى مولاى خود بايستى كار كند بدست آورده باشد سپس او را آزاد كند ولاى اين عبد با كيست ؟ فرمود : او مولى ندارد و مىتواند هر كسى

--> ( 1 ) جواهر الكلام ج 39 كتاب الارث ، باب ميراث المعتق . ( 2 ) وافى ، كتاب مواريث ، ميراث المولى ، باب 155 . ( 3 ) بداية المجتهد ، ج 2 ، ص 300 و البخارى . . . ( 4 ) وافى ، كتاب المواريث ، ميراث الموالى ، باب 155 . ( 5 ) جواهر ، كتاب الارث ، ج 39 ، باب ميراث ضامن الجريره ، ص 254 .